Dossier restauratie molens F en ZG


 

Enige jaren geleden bleek dat het gehele rietdek van de molen F en dat van zes velden van de nabijgelegen molen ZG zodanig dun begon te worden, dat vervanging binnen enkele jaren moest worden uitgevoerd. Besloten werd om dan gelijk ook wat grotere herstelwerkzaamheden aan de molen F mee te nemen. Het betrof voornamelijk aanpassingen aan draaiende delen onder de kap, zoals rollenwagen, vangstuk en bovenwiel.

Zoals tegenwoordig gangbaar is in de monumentenzorg werd eerst voor beide molens een bouwhistorisch onderzoek gedaan. Dit werd uitgevoerd door molentechnisch bureau Van Reeuwijk Bouwmeester uit Arum. De rapporten kwamen in mei 2019 gereed en leverden interessante nieuwe gezichtspunten op over de historie van deze twee molens. U kunt deze rapporten hier downloaden:

Bouwhistorische verkenning molen F
Bouwhistorische verkenning molen ZG

Tevens werd er voor het juiste bouwjaar van de molen ZG een dendrochronologisch onderzoek uitgevoerd. Hiervoor werden op diverse (geschikte) plaatsen kernen uit de balken gehaald. Waarna door een gespecialiseerd bureau d.m.v. de jaarringen het exacte jaar van het kappen van de voor de balk gebruikte boom kon worden vastgesteld. Dat bleek 1596 te zijn.
Voor de molen F behoefde dit onderzoek niet te worden gedaan. Dit omdat archiefonderzoek aantoonde dat deze molen in 1890 opnieuw op dezelfde plek is gebouwd. De voorganger was door brand verwoest.

Na deze rapportage heeft het bureau van Reeuwijk Bouwmeester restauratiebestekken met bijbehorende ramingen van kosten opgesteld. Hierna werden diverse instanties aangeschreven voor het verlenen van een subsidie.
Het bestuur van de Stichting De Zijper Molens prijst zich gelukkig van de volgende instanties, toezeggingen voor financiŽle steun te hebben verworven:
 

 

In het voorjaar van 2021 kon dan eindelijk gestart worden met de werkzaamheden. Allereerst werd het riet van de molen F door rietdekkersbedrijf 't Eiland uit Schagerbrug vervangen. Het was een vreemd gezicht om hier en daar dwars door de molen te kunnen kijken. Gelukkig werd de romp en de kap al snel weer bedekt met een dikke laag riet, maar wel pas nadat molenmaker J.Th. Poland uit Oterleek daar waar nodig de rietlatten had vervangen.

Zodra de rietdekker met zijn werk gereed was, ging de molenmaker aan de gang met de werkzaamheden onder de kap. De kap werd opgevijzeld en de rollenwagens werden verwijderd en nagezien. …ťn rollenwagen moest vervangen worden. Het bleek nu na verwijdering van de rollenwagens dat het loopvlak van de houten rollenbaan zodanig versleten was, dat het herstel daarvan meer moest zijn dan alleen het vervangen van stukken hout. Besloten werd om er ook een dikke staalplaat bovenop te plaatsen. Helaas was dit een stuk meerwerk. Maar vanwege een lagere aanbesteding dan was begroot, was er nog voldoende financiŽle ruimte. Het bovenwiel werd op enkele plekken voorzien van nieuwe kammen. Ook werd het bovenwiel opnieuw gespoord, zodat het niet meer wiebelig ronddraait. Als laatste werd een vangstuk vervangen. Dit is een onderdeel van de rem om de molenwieken tot stilstand te brengen.

Nu deze werkzaamheden waren afgerond kon schildersbedrijf Kooijman uit Kolhorn de gehele molen een goede schildersbeurt geven. In het najaar zag de F er weer als nieuw uit.

Zodra de bouwsteiger bij de molen F door geen van de partijen meer gebruikt werd, werd deze verplaatst naar de een paar kilometer noordelijker gelegen molen ZG. Hier zouden de werkzaamheden minder intensief zijn (dachten wij). Al snel werd het riet van de zes velden verwijderd. Het riet van de overige twee velden en ook de kap waren al lange tijd geleden vervangen. Ook hier werd het nieuwe riet, nadat de molenmaker z'n werk aan de rietlatten voltooid had, snel weer aangebracht.

Toen voor het reguliere onderhoud de molenmaker de roeden doorhaalde, bleek de oudste roede uit 1998 van binnenuit flink doorgeroest te zijn. Na overleg met van Reeuwijk werd besloten dat het verstandig zou zijn om de molen niet meer te laten draaien en de roede zo snel mogelijk te laten vervangen.
Wederom extra werk op het bestek. Ook hier was er door de gunstig uitgevallen aanbesteding en verschuiving binnen de besteksposten nagenoeg voldoende financiŽle ruimte om ook deze klus binnen het bestek als meerwerk te laten uitvoeren. De roede zou niet eerder dan het voorjaar van 2022 geplaatst kunnen worden. Vanwege de vroeg ingevallen herfst moest de schilder ook zijn werkzaamheden naar het volgende voorjaar verplaatsen.

In juni werd de door de firma Blom gemaakte roede geplaatst en opgehekt. Uiteindelijk kon de molen na de opgelopen vertraging kort voor de bouwvak van 2022 weer in volle glorie draaien.

In de twee restauratieverslagen staan de nodige foto's van de uitgevoerde werkzaamheden. U kunt deze documenten hier downloaden:

Restauratieverslag poldermolen F te Burgerbrug

Restauratieverslag poldermolen ZG te Burgerbrug