Dossier restauratie molen Noorder M


Rond 2004 werd een zeer ernstige aantasting geconstateerd van het achtkant door houtvretende insecten.
In 2014/'15 heeft een zeer ingrijpende restauratie plaatsgevonden.
Op deze pagina vindt u een overzicht van de complete gang van zaken. Het jongste bericht staat bovenaan.

  
                                                Detail van achtkantstijl en boventafelement, vóór en na de restauratie

Subsidies en sponsoring

Het bestuur van de Stichting De Zijper Molens prijst zich gelukkig in de afgelopen paar jaar van de volgende instanties, firma's en personen toezeggingen voor financiële steun te hebben verworven.

 J. Bart-Brak

 KWS Infra Heerhugowaard
 Blokker Bloembollen  C.N. Nannes
 P. Dekker Veevoeder- en
 Kunstmesthandel
 P.J. Marees
 C. Dubbeld  P.J. van Noort
 Drukkerij Eelan 't Zand  J.F.W. Reitsma
 E.G.M. Esselink  J. Renes
 J.H.P.A. Geerlings  J.G. Schuijt
 G.J. Glijnis  F.L.T. Verra
anonymus  A.L. Heemskerk  A. van Winsum
 R.L. Hoogveen  K. Zaal Sr.
 Kooijman Schilders VOF  
 G. Koopman  

U kunt nog steeds uw bijdrage geven op rekeningnummer 14 66 737 of IBAN nr. NL55 INGB 0001 4667 37 ten name van Stichting De Zijper Molens, onder vermelding van ”Donatie voor restauratie Molen Noorder M”. Uw donatie zullen wij vermelden in/bij de molen Noorder M en op onze website www.zijpermolens.nl.

De restauratiefoto's zijn van L.G.J. (Bert) Janssen en Klaas Zaal Sr.

12 juni 2015, feestelijke opening

Eindelijk is het dan zo ver. Dertien maanden na de officiële start van de restauratie is de molen geheel gereed. Door drie nieuwe achtkantstijlen en herstel van andere vitale constructiedelen weer oersterk.
Alleen een behandeling met gas om de laatste vijanden (bonte knaagkever, houtworm en boktor) te vernietigen moet nog plaatsvinden.

 
De molen staat met vier volle zeilen te wachten op de openingshandeling. Rechts: voorzitter Piet Marees spreekt de genodigden toe.


Leerlingen van de openbare basisschool De Brug uit Sint Maartensbrug hebben enkele werkstukken gemaakt: posters met informatie over de molen, en een
molenmodel gemaakt van uitsluitend grondstoffen uit de natuur; hout en riet. Hier bieden enkele leerlingen het werk aan, vergezeld van een toelichting.

 
Van de weduwe Annet Vis van de vroegere NM-molenaar Cees Vis ontvangt de stichting een fraai tegeltableau met een afbeelding van de Noorder-M.
Dit tegeltableau was eigendom van de familie, maar werd nu door haar en haar zoon Joost afgestaan aan de stichting.
Rechts: ondertussen zorgen drie dames, waaronder de secretaris van onze stichting Marijke de Leeuw, voor de muzikale omlijsting.


En dan de openingshandeling: wethouder Sigge van der Veek (wit overhemd) gaat met hulp van molenaar Piet Scheerman (geel shirt) de vang lichten,
waarna het wiekenkruis zich in beweging zet.

 
Het scheprad komt in beweging, de wachtdeur opent zich, en de molen slaat weer water uit.
Rechts: Koningsspil met onderschijfloop en onderwiel.

10 maart 2015, vernieuwen fundering stoel en werkzaamheden aan scheprad

 
Hier zien we hoe de zware constructie waarop de koningsspil rust (stoel en spilkalf) op nieuwe houten balken is geplaatst.


Het scheprad is ontdaan van al zijn 24 schoepen. Die worden onderhanden genomen om ze weer voor lange tijd tegen roest te beschermen.

18 febr. 2015, rietdekker klaar, werkzaamheden aan de "stoel" waarop de koningsspil rust


De steigers zijn verdwenen, de rietdekker is gereed. Voor de molenmakers resten er binnen nog wat klussen.

 
Aan de buitenzijde verraadt niets meer welke ingrijpende werkzaamheden aan het achtkant hebben plaatsgevonden.
Rechts: de houten constructie waarop de koningsspil rust (stoel, spilkalf) wordt opgetakeld, omdat de houten fundering ervan is weggerot.

2 febr. 2015, veiligheidsvoorzieningen, nieuwe kruikrammen

 
Dat de lange trap van begane grond naar kapzolder een serieus veiligheidsrisico met zich meebracht heeft de praktijk helaas bewezen.
Besloten is de trap naar boven in verschillende delen op te splitsen. Links het eerste deel waarmee men op het dakje van de in de molen
gebouwde hut komt. Rechts staan we op dit dakje, en gaat de trap verder omhoog naar de eerste zolder.

 
Op deze zolder een nieuw veiligheidshek. Rechts: molenmaker Jan Poland senior, zwart in zijn gezicht, na het verwijderen van oude doorgeroeste
kruikrammen en vervangen door nieuwe exemplaren.

20 jan. 2015, de restauratie nadert zijn voltooiing

   

29 nov. 2014, De wieken zijn weer opgehekt


Het ophekken van de twee kale enden is ook gereed. Het begint weer op een molen te lijken!

10 - 12 nov. 2014, de derde nieuwe achtkantstijl wordt geplaatst, rietdek van vier velden gereed.

 
Links:Op het afwerken onder de waterborden na, is het werk aan vier velden nieuw riet klaar.
Rechts: De derde nieuwe achtkantstijl is aangevoerd.


Molenaar Hans Veenstra in afwachting van de kraan

   
De nieuwe achtkantstijl wordt ingehesen.

 
Links: Hier moet hij komen. De pennen aan de legeringsbalken moeten in de achtkantstijl schuiven. En dan moet het ook nog allemaal precies passen!

   
Links: Bijna op zijn plaats. Midden: de pen aan de legeringsbalk schuift in het gat van de achtkantstijl. Het past! Vakwerk!
Rechts: Doorkijkje in het interieur.


De roeden liggen al die tijd netjes op het erf om weer gestoken te kunnen worden. Aan één zijde kon het hekwerk blijven zitten.

 
Links: Aangelaste legeringsbalk sluit naadloos aan op nieuwe achtkantstijl.
Rechts: Drie mannen van Poland Broek op Langedijk zijn klaar voor het steken van de roeden. V.l.n.r. Jan Poland Sr., Piet Mosch, Christian Frank.

 
Inhijsen van de  buitenroede.

 
En dan volgt de binnenroede.

22 okt. 2014, derde aangetaste achtkantstijl verwijderd, rietdekken vordert

 
Links: De derde stijl die vanwege de aantasting door "hout (vr)etende insecten" moet worden verwijderd hangt aan de kraan.
Rechts: vervoer naar de werkplaats van molenmaker Poland in Broek op Langedijk om gekopieerd te worden.

 
Links: dat vernieuwing geen overbodige luxe is blijkt wel uit de foto. De plek van een cruciale verbinding is compleet weggevreten.
Rechts: zonder de pennen van de legeringsbalken en karbelen af te zagen is de stijl uitgenomen.

De rietdekkers schieten lekker op met de eerste vier velden.

14 okt. 2014, de rietdekker is begonnen aan de eerste vier velden

 
Rietdekkersbedrijf 't Eiland uit Schagerbrug voert het eerste riet aan.

 
Links: vader Kees Kooiman aan het werk. Rechts: Anno MDCLVII, ofwel 1657. De vraag is of deze inscriptie ook werkelijk in dat jaar is aangebracht, of later.

16 sept. 2014, klaarmaken vier achtkantvelden voor rietdekker

 
Links: Nieuwe rietlatten en veldstijltjes zijn aangebracht. Rechts: Christian Frank en Jan Poland Sr bezig met herstel van de weeg en toegangsdeur.


Medewerker Christian Frank bezig met afwerking nieuw veldkruis.

September 2014
Stichting ‘Johannes Bos’ uit Koedijk (die de herbouw van molen De Gouden Engel realiseerde) heeft een donatie van € 2500,= toegezegd t.b.v. restauratie van de Noorder-M. De Zijper Molens is zeer erkentelijk voor deze gift.

9 sept. 2014, drone maakt foto's van de Noorder-M
René Metzelaar maakte fraaie foto's en filmpjes van de in restauratie zijnde molen:

 

26 juni 2014, nieuw veldkruis geplaatst

 

16 en 17 juni 2014, de nieuwe achtkantstijl wordt geplaatst

 
Links: De nieuwe achtkantstijl is bij de molen aangekomen. Rechts: het gerepareerde karbeel is al aangebracht en hangt in de takels.

 
Links: De achtkantstijl wordt ingehesen. Rechts: Jan Poland Sr. manoeuvreert de pen aan de achtkantstijl onder het gat in het boventaflement.

   
Links en midden: De nieuwe achtkantstijl bijna op zijn plaats. Rechts: Piet Mosch en Jan Poland Sr. boren gaten voor een boutverbinding.

  Boutverbinding met legeringsbalk

12 juni 2014, nieuwe achtkantstijl gereed

 
Links: Oud en nieuw. Een oud karbeel is hersteld met nieuw ingezet hout. Rechts: Piet Mosch legt de laatste hand aan een nieuwe achtkantstijl.

3 juni 2014, vervangen van een karbeel (ook korbeel genoemd)


Een karbeel (de schuine balk op de linker foto) steunt een legeringsbalk (horizontaal) af op een achtkantstijl (verticaal). Enkele karbelen moeten bij de NM worden vervangen.
Op de linker foto (opname Piet Mosch) hangt zo'n karbeel in de takels. Legeringsbalk en karbeel zijn hier beplakt met speciaal papier.
Dit is een aantal jaren geleden gedaan tijdens onderzoek naar de activiteit van de houtvretende insecten. Speciale lampen lokten de insecten
uit het hout naar buiten, waarbij ze zich een weg door het papier moesten banen. Aan het aantal gaatjes in het papier kon worden afgelezen
hoe erg het nog met de activiteit was gesteld.
Op de rechter foto is goed te zien hóé erg het met die activiteit was gesteld; zware aantasting van de lip van het karbeel.

2 juni 2014, passen en meten bij de Noorder M

 
De nieuw te maken achtkantstijl moet natuurlijk wel passen, dus alles zeer nauwkeurig opmeten en aftekenen. De molenmakers wel toevertrouwd.

28 mei 2014, in de werkplaats bij Poland Broek op Langedijk
Molenmaker Piet Mosch bezig met een nieuwe achtkantstijl

  En wat is de oude slecht!

27 mei 2014, achtkantstijl uitgebouwd
Eén van de achtkantstijlen is nu uitgebouwd. Ook hier is de aantasting door houtworm, bonte knaagkever en boktor zeer ernstig:

   

23 mei 2014, aantasting nog ernstiger dan gedacht
De aantasting door "hout vretende insecten" blijkt na het afnemen van het riet nog ernstiger dan gedacht:

 

19, 20 en 22 mei 2014, afnemen riet en bouw steigers
Molenmakers Jan Sr., Jan Jr. en Norbert Poland, Gebroeders Boon Steigerbouw en Menno Kooiman van rietdekkersbedrijf 't Eiland maken de molen kaal en plaatsen de steigers.

   

13 mei 2014, voorbereidingen voor de restauratie
Molenmakersbedrijf J.K. Poland uit Broek op Langedijk begint met het uitnemen van de roeden. Daartoe worden twee enden kaal gemaakt.

Officiële start restauratie, 9 mei 2014
Op de dag vóór de Nationale Molendagen 2014 werd bij de Noorder M feestelijk het begin van de grote restauratie gevierd. Dit gebeurde door het erop leggen van de vang door de heer Ernst van der Kleij, beleidsadviseur monumentenbeleid van de provincie Noord-Holland:

Hieraan voorafgaande was, in het bijzijn van diverse subsidiegevers, molenaars en bestuursleden, een toelichting gegeven op de restauratieplannen en het voortraject.

 
V.l.n.r. Ernst van der Kleij, provincie NH,                                     Vele andere genodigden waren in de tijdelijke tent bijeen.
Jan Bouwes, wethouder gemeente Schagen,
Cees Mantel, hoogheemraad HHNK.

Stand van zaken eind april 2014
Een organisatie die onbekend wenst te blijven heeft een gift van maar liefst € 25.000,- gedaan voor de restauratie van de Noorder M.
Het zal duidelijk zijn dat het bestuur hier buitengewoon blij mee is!

Op 9 mei om 15 uur zal de officiële start van de restauratie plaatsvinden bij de molen. Subsidiegevers en fondsenverstrekkers worden hiervoor uitgenodigd.

Het begin is er, 25 febr. 2014



De restauratie kan beginnen. Hier een foto van het eikenhout dat Molenmaker J.K. Poland uit Broek op Langedijk vorige week heeft ontvangen van houtleverancier Houtcompagnie Almenum.

Stand van zaken februari 2014
In de afgelopen tijd is nog een subsidietoekenning ontvangen van de stichting Zabawas. Het betreft een bedrag van € 10.000,-  De stichting Zabawas is een zogenaamde familiestichting; een niet collecterende stichting die uitkeringen doet uit een gedoneerd familievermogen. De stichting kan geldelijke steun verlenen aan personen en/of instellingen die een algemeen belang beogen op het gebied van Cultuur, Natuur, Geneeskunde, Sport en Educatie. Het is de bedoeling dat verstrekte donaties de Nederlandse samenleving ten goede komen.

Stand van zaken december 2013
Een mooi einde van het jaar 2013!
Op 18 december 2013 heeft Gedeputeerde Elvira Sweet van de Provincie Noord-Holland in het Haarlemse Teylers Museum een subsidiebeschikking uitgereikt voor de instandhouding van 39 monumenten, waaronder een subsidiebeschikking voor de restauratie van onze poldermolen Noorder M. De subsidie is verleend op grond van de Uitvoeringsregeling Restauratiesubsidies rijksmonumenten Noord-Holland 2013.
Voor de financiering van de restauratie zal de Provincie € 71.732,- bijdragen. Dit komt overeen met het bedrag dat is aangevraagd door onze Stichting. Een mooi resultaat!

De subsidiebeschikking werd in ontvangst genomen door voorzitter Piet Marees, in bijzijn van bestuurslid Klaas van Diepen en onze adviseur Melanie Balledux. Na de uitreiking volgde een feestelijke borrel met alle vertegenwoordigers van de gehonoreerde projecten.

 

Foto: Gedeputeerde Elvira Sweet en 39 eigenaren/vertegenwoordigers van rijksmonumenten die in het Teylers Museum een subsidie kregen uitgereikt (foto provincie NH)

 

In december werd bekend dat ook de Rabobank Schagen / Wieringerland heeft besloten om het restauratieproject financieel te ondersteunen. De Rabobank draagt € 10.000,- bij aan het project. Wij vinden dit een prachtige bijdrage aan de instandhouding van Molen Noorder M.

Naar aanleiding van de flyeractie onder bedrijven en bewoners in de polder, is al circa € 4.000,- euro gedoneerd voor Molen Noorder M. Hier zijn we erg blij mee!

Het bestuur van de stichting Het Zijper Landschap (voorheen Houd Zijpe Leefbaar) verblijdde ons met een bedrag van € 1500,- ten behoeve van de restauratie van de Noorder-M. Het Zijper Landschap schreef daar bij: "Wij hopen hiermee een deel van de cultuurhistorische waarden van het prachtige Zijper landschap te kunnen behouden."

De totale restauratiekosten bedragen ruim € 350.000,-.
Er is inmiddels € 176.352,- toegezegd aan subsidies/financiële bijdrages/donaties.

Plannen voor 2014:
Begin 2014 zal er nog een financiële bijdrage worden gevraagd aan een aantal andere fondsen.
In de lente van 2014 zal Stichting De Zijper Molens een informatiemiddag organiseren bij molen Noorder M voor de subsidiegevers en sponsoren.
Tijdens Bloeiend Zijpe 2014 wil Stichting De Zijper Molens een leuk en aantrekkelijk evenement organiseren bij Molen Noorder M.
Op dit moment verwacht Stichting de Zijper Molens de restauratiewerkzaamheden op te starten in het voorjaar van 2014.

Wordt vervolgd….wij hopen in 2014 op nog meer positieve berichten!!

Voor vragen en/of opmerkingen kunt u terecht bij Stichting De Zijper Molens of bij onze adviseur Melanie Balledux monumenten & vastgoed advies (06-12886278).

Stand van zaken sept. 2013
De gemeente Schagen heeft in juli 2013 besloten om de restauratie van Molen Noorder M financieel te ondersteunen met een bijdrage van € 36.000,-. Stichting De Zijper Molens is hier zeer blij met, deze bijdrage betekent een substantiële steun in de restauratiekosten.
Er is inmiddels ook een financiële ondersteuning aangevraagd bij de Rabobank Schagen Wieringerland. Op de uitslag wordt in spanning gewacht.
En er is een aanvraag ingediend bij de Provincie Noord-Holland, in het kader van de Uitvoeringsregeling Restauratiesubsidies rijksmonumenten Noord-Holland 2013.
Eind september/begin oktober zal er een flyeractie worden gehouden om ook burgers, wonend in de Zijpe - de polder waarin de watermolen als sinds eeuwen een belangrijke rol speelt in de waterhuishouding - te vragen om een financiële bijdrage. Ook het bedrijfsleven in Schagen zal worden benaderd met de vraag of ze een donatie willen doen ten bate van de restauratiekosten van de molen.
Op dit moment verwacht Stichting de Zijper Molens de restauratiewerkzaamheden op te starten in het voorjaar van 2014.
De totale restauratiekosten bedragen ruim € 350.000,-.
Er is inmiddels € 91.000,- toegezegd aan subsidies/financiële bijdrages/donaties.

Wordt vervolgd….wij hopen voor eind 2013 op nog meer positieve berichten!!

 

Stand van zaken febr. 2013
Helaas ontving de stichting bericht dat de provincie Noord-Holland geen subsidie heeft toegekend voor de restauratie van molen Noorder-M.
In april/mei kan de stichting opnieuw een aanvraag indienen.

Stand van zaken december 2012
Een goed uiteinde van 2012!
In december 2012 heeft Stichting De Jonge Arnoldus besloten om een donatie te verstrekken à € 17.500,- voor de restauratie van Molen Noorder M. Stichting De Jonge Arnoldus heeft als doelstelling het bevorderen van de instandhouding van molens met een monumenten status. Hiervoor is gekozen voor een donatiebeleid ten behoeve van zich kwalificerende molenprojecten in de provincies Noord-Holland en Friesland. Voor meer informatie verwijzen wij naar de website: www.dejongearnoldus.nl

Ook het Prins Bernhard Cultuurfonds heeft in december besloten om een bijdrage toe te kennen van maximaal € 8.000,- voor de restauratie van Molen Noorder M. Hieraan wordt de voorwaarde verbonden dat de provincie ook zal bijdragen aan de restauratie. Een aanvraag bij de provincie Noord-Holland is al ingediend en de Stichting Zijper Molens is nog in afwachting van de besluitvorming hierover.

De Stichting Zijper Molens is zeer verheugd dat Stichting De Jonge Arnoldus en het Prins Bernhard Cultuurfonds het restauratieproject van belang achten en dat zij een financiële bijdrage doen in de restauratiekosten.
Wordt vervolgd….in 2013….

11 okt. 2012. Eerste subsidies voor de restauratie van de Noorder M zijn binnen

Hoera de eerste subsidies voor de restauratie van de Noorder M zijn binnen.
Gravin van Bylandt Stichting € 4500,-
Bankgiroloterij € 25.000,-
Deze fondsen waren bereid de subsidie te verstrekken na een positief advies van de Vereniging De Hollandsche Molen.
Op dit moment is een subsidieaanvraag in behandeling bij de Stichting de Jonge Arnoldus en het Prins Bernard Cultuurfonds.
Verder is er een subsidie aanvraag naar de gemeente Zijpe verstuurd in de hoop ook op een positieve reactie.
Ook de Provincie Noord Holland zal deze maand nog een verzoek tot subsidie ontvangen en naar wij hopen ook een positieve reactie.
Als een en ander voorspoedig blijft verlopen hopen wij halverwege volgend jaar met de omvangrijke restauratie te beginnen.
Piet Marees, voorzitter Stichting de Zijper Molens.

juli 2012. Financiële ondersteuning voor de restauratie van Molen Noorder M
Door Vereniging De Hollandsche Molen is financiële ondersteuning toegekend uit het molenbudget van de BankGiro Loterij en uit de gelden van de Gravin van Bylandt Stichting.
De aanvragen zijn namens de Stichting Zijper Molens ingediend door Melanie Balledux monumenten & vastgoed advies.

Bij de toekenning vanuit budget BankGiro Loterij werd vermeld: “Als motivering voor deze toekenning heeft meegespeeld dat is aangetoond dat de restauratie minimaal € 100.000,- aan subsidiabele restauratiekosten bedraagt. Aangetoond is dat overheden en relevante fondsen zijn en worden benaderd, waardoor aan het criterium cofinanciering wordt voldaan. Tevens doet uw molenstichting een forse eigen investering”.

Bij de toekenning vanuit het molenbudget van de M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting werd vermeld: “In dit verband doet het ons een genoegen u te kunnen berichten, dat naar aanleiding van de door u verstrekte informatie over de restauratie van molen Noorder M te Sint Maartensvlotbrug, het bestuur van Vereniging De Hollandsche Molen op 2l augustus 2012 heeft besloten uit bedoelde middelen een bijdrage van € 4.500,-- toe te kennen voor de restauratie van de molen, omdat het een waardevolle en zeer noodzakelijke restauratie betreft”.

De Stichting Zijper Molens is zeer verheugd dat Vereniging De Hollandsche Molen het restauratieproject positief heeft ontvangen en beoordeeld en hierdoor de eerste financiële ondersteuningen een feit zijn.

Wordt vervolgd….

22 juni 2012. Startbijeenkomst werving fondsen voor restauratie molen Noorder M

In het kader van de aanstaande restauratie van molen Noorder M en de werving van subsidies en sponsoring, is er op 22 juni 2012 een startbijeenkomst gehouden bij de molen. Hierbij waren de volgende partijen vertegenwoordigd:
Provincie Noord-Holland, gemeente Zijpe, Stichting De Jonge Arnoldus, Vereniging De Hollandsche Molen, de vrijwillige molenaars, het bestuur van De Zijper Molens, Van Reeuwijk Bouwmeester en Melanie Balledux monumenten & vastgoed advies.

In een ontspannen sfeer is men geïnformeerd over restauratie van de molen, de molen is door eenieder interieur en exterieur bekeken en er is overleg geweest over de financiering van de restauratie. Alle partijen zijn overtuigd van het belang van een snelle restauratie van de molen.

In het najaar van 2012 zal mogelijk nogmaals een bijeenkomst volgen met deze en andere partijen (zoals het Hoogheemraadschap) waarvan de vertegenwoordigers op 22 juni wegens vakantie helaas niet aanwezig konden zijn.

Tenslotte zal er in september/oktober een bouwbord bij molen Noorder M worden geplaatst, waarop de restauratie wordt aangekondigd en de subsidiegevers en sponsoren worden vermeld.

Voor verdere activiteiten: zie het Jaarverslag 2011 en de Projectomschrijving (pag. 20 t/m 22).