Stichting De Zijper Molens bestaat 50 jaar!

Op 12 oktober 2011 is het precies vijftig jaar geleden dat de Stichting De Zijper Molens werd opgericht. Op deze datum kwamen de heren N.J.Groot, directeur gemeentewerken Zijpe, huisarts W.van Slooten en notaris Th.de Loos bij elkaar om de stichtingsakte te tekenen. Zij maakten zich grote zorgen over de onderhoudstoestand van de verschillende poldermolens binnen de gemeente. Weliswaar waren er nog enkele poldermolens in bedrijf voor het Waterschap Zijpe-en Hazepolder maar het einde kwam in zicht.

Het stopzetten van de molens was zelfs al in de twintiger jaren in gang gezet maar door de autonomie van de deelpolders is het hier nooit mogelijk geweest in één bestuursbesluit het hele complex stil te zetten. Zo kon het gebeuren dat voor de ene molen een sloopvergunning werd aangevraagd terwijl verderop een molen weer een grote onderhoudsbeurt kreeg. In ieder geval ging het stopzetten van molens gewoon door waarbij vervolgens geen onderhoud meer gepleegd werd.

Zo zagen de Zijper molens er in de zestiger jaren erbarmelijk slecht uit waarbij de Noorder M wel de kroon spande (zie foto).
Toen burgemeester G.J. Glijnis aantrad als nieuwe voorzitter werd een telefonische actie ondernomen om “contribuanten voor het leven” te verwerven tegen een éénmalige betaling van f 250,00  een heel bedrag in die tijd. Vijftig personen en instellingen reageerden positief en zodoende kon de eerste aankoop, molen Noorder M, en restauratie aanvangen (1967). In 1969 werd de draaivaardige molen door ing. F. Stokhuijzen , toenmalig voorzitter van vereniging De Hollandsche Molen in werking gesteld. Later volgde de overdracht van bijna alle andere molens.
Twee Zijper molens bleven nog buiten bereik van de Stichting doordat zij in particuliere handen terecht kwamen (de D en de ON), en molen LQ bleef bij het Waterschap.
De verwaarloosde molen OT dreigde tussentijds nog door brand in april 1973, tijdens een zware storm verloren te gaan.

Ondanks de vaak moeilijke financiële situatie heeft de Stichting tenslotte kans gezien al haar molens niet alleen uitwendig op te knappen maar ook weer van een binnenwerk te voorzien zodat zij weer kunnen watermalen, en als het nodig is in kunnen springen bij de bemaling, wat in een nabij verleden ook diverse keren gebeurd is. Hierbij spelen de vrijwillige molenaars natuurlijk een essentiële rol.

Om dit allemaal van nabij te kunnen zien, zijn de molens F, ZG, NG, NM en PV zaterdagochtend 15 oktober a.s. voor genodigden en publiek van 10.00 tot 13.00 uur geopend en zullen zo veel mogelijk draaien.

Zie de molenkaart op deze website voor de locatie van deze molens.

 

 

11 mei 2011. Molen De Hoop uit 't Zand verplaatst naar nieuwe locatie

Onder grote belangstelling is enkele dagen voor Nationale Molendag 2011 de romp overgebracht naar de nieuwe locatie (linker foto):

 

Inmiddels (sept. 2011) zijn ter plaatse drie velden riet vernieuwd, en is de omtimmering van het achtkant (de weeg) gereed (rechter foto). Ook de schuur (motorboet) naast de molen is gereed.

Oud-molenaar Dirk Rentenaar overleden, 12 maart 2011

Zaterdag 12 maart jl is Dirk Rentenaar plotseling overleden. Dirk heeft een groot deel van zijn  leven gewerkt voor het Waterschap De Zijpe-en Hazepolder, te midden van de Zijper molens en de gemalen en is zodoende de laatst levende beroepsmolenaar geweest  en wel op molen Noorder G te St. Maartensbrug. Veel later verhuisde het gezin naar de woning bij molen LQ waar Dirk op vrijwillige basis de molen liet watermalen totdat zoon Johan dit van hem overnam. Dirk deed vaak een rondje Zijpe per auto of fiets om weer even bij te praten. De molenaars zullen Dirk gaan missen, het is duidelijk dat alle Zijper molens, met de buurmolens erbij, momenteel in de rouwstand staan. Veel meer over Dirk Rentenaar is te vinden in het januarinummer 2008 van het blad Molenpost.

Foto's april 2007, Klaas Zaal Sr.

 

Eerste paal molen 't Zand, 30 nov. 2011

Op 30 nov. 2010 werd in 't Zand de eerste paal geslagen op de nieuwe locatie voor korenmolen De Hoop, ook wel bekend als "de molen van Zeeman". Deze molen staat er reeds lang bij als romp, ingeklemd tussen bedrijfsgebouwen. Maar hij wordt, na overplaatsing, geheel in oude luister hersteld. De nieuwe locatie ligt aan de Parallelweg 33 in ’t Zand, direct naast de rijksweg N9 (Alkmaar-Den Helder), ter hoogte van de afrit ’t Zand.
Naast de molen wordt een nieuwe molenboet gebouwd waarin ook een antieke dieselmotor wordt opgesteld, als aanvullende aandrijving van de molenstenen. Op de nieuwe locatie heeft de molen een uitstekende molenbiotoop en ligt zowel vanaf de duinrand als vanaf de N9 goed in het zicht.

De verplaatsing van de romp zal plaatsvinden op 11 mei 2011

 

Via onderstaande links naar de website van de Noord-Hollandse Molenfederatie krijgt u meer informatie:

Bekijk: Kaart met oude en nieuwe locatie en foto's van slaan 1e paal.  
Lees meer: Projectomschrijving
 Bezoek: de website van de molen
 

De eerste deelbare roede in Noord Holland, nov. 2010

Door de roedebreuk bij molen Het Roode Hert in Oudorp is de vraag hoe lang een gelaste stalen roed meegaat zeer actueel geworden. Een roed uit 1989 mag niet zomaar breken en niemand heeft het hier dan ook aan zien komen. Nu dan molen D te Schagerbrug waar een gelaste roed uit 1984 de kraaienmars heeft geblazen wat ook niemand hier had verwacht. Ook molenaar/ bewoner Jan van Wier niet, terwijl dat toch een zorgvuldige praktijkman is.

In de zomer van 2009 verrichtte hij onderhoud aan de beide roeden. Bij de buitenroe ontdekte hij op ongeveer één meter uit de askop rare olieachtige vlekken. Bij het bekloppen van de vlekken bleek roe tot over een lengte van 40 cm en over een breedte van ongeveer 15 cm doorgeroest te zijn.

Omdat de roeden in juni 2010 toch doorgehaald moesten worden, werd er besloten om deze roed dan maar uit de askop te nemen en op het erf neer te leggen om gerepareerd te worden. De firma Poland uit Oterleek was al met de roede bezig om hem ter hoogte van de askop schoon te maken en hem te teren toen bleek dat de roede over de hele lengte in een slechte staat verkeerde. Na een vervolgonderzoek werd duidelijk dat men een reparatie niet meer aandurfde, er zou een nieuwe moeten komen! Dit nieuwe exemplaar werd besteld bij de firma Vaags te Aalten in de Achterhoek, deze roede is een deelbare geworden wat wil zeggen dat het twee losse einden zijn die door bouten zijn doorverbonden. Dit allemaal om de delen in een verzinkbad te kunnen onderdompelen zodat er binnenin een roestwerende laag ontstaat. Op 10 november 2010 om 09.30 u is hij als één geheel gestoken door middel van een grote telekraan van Winder Limmen. Na deze klus zal de roede weer voorzien worden van oudhollands tuig, dus traditioneel met hekken en windborden.

   

 

Opening molen PV op 7 mei 2010

Nog nooit zal het aan de smalle Belkmerweg zo druk geweest zijn, zelfs twee verkeersregelaars zijn ingezet om de stroom auto’s netjes weg te zetten. Te voet verder naar de molen en de feesttent over het nieuwe Harm Vrielingpad, een prachtig verhard pad naar de molen en de woning van de fam. Pijman. Wind is er genoeg, de molen staat met twee halve zeilen op het noordoosten te wachten tot het grote moment van de heringebruikneming, intussen speelt de Zijper Muziekvereniging in de feesttent oa de Mars van de Zijpe en andere mooie melodieën. Voorzitter Piet Marees opent de bijeenkomst en vermeldt wat er allemaal aan de molen, de Dekkerwieken en het metselwerk is gebeurd. En dan komt uiteindelijk hoogheemraad Cees Mantel van het HHNK in actie, die met hulp van molenaar Johan Jonker de vang van de molen licht. En daar gaat dan de oude verjongde PV weer in de rondte, eindelijk weer het scheprad erbij, het polderwater stroomt de Egalementssloot in, wat een mooi gezicht! Hopelijk kan de molen in de toekomst het elektrische gemaal zo nodig ondersteunen in natte tijden en extra veel betekenen wanneer in de polder PV de bedachte waterberging aangelegd zal zijn.


                                                    De opening


Molen P-V, noordelijker gelegen nabij het dorp ’t Zand is klaar en opgeleverd. Hier is heel veel gebeurd aan waterlopen, scheprad en schuiven. Als laatste zijn de roeden ontdaan van het oude houtwerk en zinken Dekkerbeplating. Molenmaker Piet Mosch van J. K. Poland, Broek op Langedijk, heeft de kale roeden opgeknapt, geteerd en in alle enden nieuwe hekken gestoken en druppelvormige zoomlatten aangebracht, verder nieuwe houten profielen en aluminium beplating voor de Dekkerwieken, een hele klus met al die verschillende ronde vormen. Nu het wieksysteem in het veel lichtere aluminium is uitvervoerd wordt de bovenas gelukkig minder belast dan voorheen.

Mogelijk is er voor deze molen nog een extra taak weggelegd nu het Hoogheemraadschap in polder P-V in de nabijheid een waterberging gaat aanleggen. Meer water betekent ook dat dat er weer uitgemalen moet worden, wat is er mooier dan dat op wind te gaan doen.


                                                    Het nieuwe dekker-wieksysteem van de PV gereed

 
        Mal aan het uiteinde van de roede waartegen de                            Voorziening voor de stormtouwen
        aluminium beplating wordt aangebracht


Nieuwe roeden LQ (dec. 2009)

Na een redelijk lang en werkzaam leven heeft molen L-Q afscheid genomen van zijn oude wiekenkruis, de beide Burgerroeden daterend uit 1972, gestoken in het voorjaar van 1973. Van een hoge ouderdom kunnen in dit geval niet spreken omdat zowel molenaar Dirk Rentenaar als de schrijver dezes nog getuige zijn geweest van het steken van dit stel roeden in 1973 en neef Jaap Rentenaar, toen de nieuw benoemde molenaar hiermee de molen in werking kon zetten op de allereerste Nationale Molendag in oktober van datzelfde jaar.

Hadden deze roeden kunnen spreken dan hadden zij een interessant verhaal kunnen vertellen over de latere wetenswaardigheden van deze molen en hoe het met het watermalen op windkracht allemaal weer goed is gekomen.

Molen L-Q bleef tot 1962 op wind in bedrijf waarna een dieselmotor onder in de molen het werk overnam. Een uitlaat werd eenvoudig horizontaal door de weeg naar buiten geleid en in de dienstwoning werd een machinist of bedienaar gehuisvest. Pas in 1985 werd deze motor vervangen door een elektromotor met een automatisch aan- en afslagpunt, en kon op aandringen van Rentenaar de zo gewenste koppel-ontkoppelinstallatie ingebouwd worden, haast een revolutionair idee in die dagen omdat men aanvankelijk het houten vijzelwiel wilde uitnemen en voor de molen geen enkele rol meer zag.

Zodoende beschikte het Waterschap hierna weer over een eigen maalvaardige windmolen en deze vervulde als het ware een voortrekkersrol voor het hele gebied van Zijpe om alle molens weer maalvaardig te krijgen. En men ging bij de L-Q zelfs diverse stappen verder; eerst twee fokwieken aan de molen ter verbetering van het rendement en later zelfs vier. Zoon en molenaar Johan Rentenaar had daar ook wel enkele ideeën over en bouwde eigenhandig in de twee starre fokken draaibare, handbediende regelborden of stormkleppen. Nu is alles er dan af maar komt vernieuwd terug met nu op alle enden weer die kleppen en uitneembare steekborden. Gaat U dit mooie systeem zelf maar eens zien daar aan de Parallelweg nabij de vlotbrug. De nieuwe roeden komen uit Rijpwetering, fa Straathof, nr 246 en 247.

Het werk wordt uitgevoerd door molenmakerij Kistemaker uit Edam en ik trof er timmerman/ molenmaker Rob Buijs op de klus aan.

Nieuwe windpeluw Noorder G (06-06-09)

Momenteel ligt de hele voorkant, voorkeuvelens van de noorder G eruit.
Omdat de kap van nieuw riet wordt voorzien was het meteen een mooie gelegenheid om de oude windpeluw te vervangen.
De oude werd wat minder en was aan vervanging toe. Hierna wordt het voorfront weer opnieuw aangebracht en kunnen de rietdekkers hun klus afmaken.

Onderhoudsbeurt molen PV

Vorig jaar (2008) werd een verzoek van onze Stichting aan de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten om een extra subsidie te verstrekken voor onderhoud aan molen PV gehonoreerd. Dankzij deze gift van 137.000 euro zijn wij in staat al het achterstallig onderhoud aan deze molen en waterlopen weg te werken.

De werkzaamheden omvatten:

Molenmakersbedrijf J.Th. Poland voert het werk uit en zal de molen vermoedelijk voor de bouwvakvakantie opleveren.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PV in steigers

 

Sintelstukken

 

Zwaar gehavende dekkerwiek beplating

Mei 2008   Werkzaamheden aan molen Ooster-N
Het is alweer enige tijd geleden dat er in de Zijpe een nieuwe roed is gestoken, molen Zuider-G kreeg als laatste in 2005 een nieuwe binnenroede. Nu was dan molen Ooster-N aan de beurt waar ook binnenroede vervangen moest worden. De oude Derckx-roe uit 1975 was schoon op, de beide uiteinden met een lengte van ongeveer 2.50 m waren al eens eerder vernieuwd maar hogerop vielen de gaten in het metaal en molenaar Ronald Scheltens had inmiddels  besloten de molen definitief stil te zetten met de zeilen eraf en de borden eruit, het werd te link. De nieuwe roed, een Straathof met een extra laag coating tegen de roest, werd op 29 april 2008 door een mobiele kraan van de fa. Winder, Limmen aan de Ruigeweg afgeleverd en met een platte wagen tussen de bollen door naar de molen gereden. De oude roed liet zich door de telekraan gemakkelijk uitnemen en de nieuwe roed was met een half uurtje geplaatst. Nu nog ophekken, met latten die voorzien zijn van die aardige afgeronde Zijper kolven aan de bordzijde.

De Ooster-N kan weer in de rondte. En hopelijk gaat deze nieuwe roed langer mee dan die magere 33 jaren van de vorige, dat is wel een heel kort roedenleven geweest. Het hele karwei werd uitgevoerd door de Gebr. Poland, Oterleek. Een reportage met diverse foto's vindt u op de pagina van de Ooster-N.

6 okt. 2007   Provinciale Molencontactdag in de Zijpe
De contactdag van de provincie Noord-Holland voor moleneigenaren, molenaars en bestuurders, werd dit jaar gehouden bij het ECN in Petten.
Tijdens het ochtendgedeelte werd het nieuwe Noord-Hollands Molenboek gepresenteerd.

  
Links: bezoekers van de contactdag bij het ECN.  Rechts: voorzitter P. Tange van de Provinciale Molencommissie overhandigt het eerste exemplaar van het nieuwe molenboek aan gedeputeerde Mw. S. Baggerman.

's Middags was er een excursie naar de molens D, Noorder-G en Noorder-M.

  
Links: bezoek aan molen D.   Rechts: Bij molen NM werd een hapje en een drankje geserveerd, en speelde een drumband.
Klik  HIER  voor een kort filmpje van de drumband bij molen NM (5,7 MB)


Aug/sept. 2007 Werkzaamheden aan molen Noorden-M
Maandag 20 augustus is een begin gemaakt met een grote beurt aan de kap van molen de Noorder-M, te St. Maartensvlotbrug aan de N9. Het rietdek op de kap dat er sinds 1969 op ligt begon grote gebreken te vertonen en ook het onderliggende houtwerk zoals de sparretjes en de rietlatten waren er slecht aan toe, veel houtworm. Samen met het rietdekkersbedrijf Kooijman, 't Eiland, Schagerbrug hebben de molenmakers van Kistemaker & Korver het oude riet verwijderd en zijn zij begonnen het houtwerk van de kap te demonteren. Gelukkig is het momenteel droog weer zodat het in de geopende molen ook droog blijft, wel staat er al dagen een fikse oostenwind zodat het in de namiddag lastig is de kap met dekkleden dicht te maken. Gelukkig is sinds donderdag de wind wat gaan liggen, dat werkt wat prettiger voor de vaklui.
    

      foto's Klaas Zaal sr, 22 aug. 2007

 


 

27 juni 2007   Molenaar Cees Vis overleden

Tot onze grote ontsteltenis is op 27 juni 2007 onze vrijwillig molenaar Cees Vis onverwacht overleden.
Cees was sinds 1990 een enthousiast molenaar van de molen Noorder-M in Sint Maartensvlotbrug, en dit jaar zette hij zich in voor een grootse viering van het Jaar van de Molens.
Nog maar kort geleden werd onderstaande foto door oud-voorzitter Jan de Boer gemaakt, met een trotse Cees Vis bij zijn versierde molen:

Thans vertolken de Zijper molens met hun rouwstand onze gevoelens van verdriet en medeleven.
De Noorder-M, die door Cees versierd was met vlaggetjes en in de vreugdestand stond vanwege het Jaar van de Molens en het feit dat de molen 350 jaar bestond, is de dag na zijn overlijden door de collega-molenaars Klaas Zaal, Ronald Scheltens en Cees Schagen ontdaan van de feesttooi en in de rouw gezet. Andere Zijpermolens volgden.

28-6-2007. Molen Noorder-M nog in de vreugde zoals Cees Vis
hem had achtergelaten. Links Cees Schagen, rechts Ronald
Scheltens.


                                            Molen Noorder-M in de rouw.

 

7 dec. 2006  Foto's bij Zuider G

Donderdag 7 december 2006 was een zeer ruige dag met stormvlagen en regen over de
Zijpe. Juist deze dag zouden er door Ruud Koppenol, de fotograaf voor het
nieuw te maken Noord Hollands molenboek drie Zijper molens gefotografeerd
worden, het liefst malend. Gezien het slechte weer viel er misschien nog wel
aan malen te denken maar niet met de zeilen ervoor. Vandaar dat gekozen werd
voor iets veel originelers n.l. seinmolen Zuider G het sein tot een
maalverbod te laten geven met de blauwe vlag plus de lamp in top. Dit
stopsein was vroeger iets dat bij uitstek in de herfst of winter werd
gegeven, immers dan raakte de Schermerboezem, de binnenboezem van Noord
Holland gevaarlijk vol. Cees Schagen monteerde de seinattributen en de
fotograaf legde alles vast voor het boek. Het stopsein, in combinatie met
dat slechte weer geeft een goed beeld wat dat seinen vroeger inhield.

(foto Ruud Koppenol)

Ruud Koppenol
 

Wisseling van de wacht in de Zijpe (6 december)

Op 6 december 2006 j.l. heeft Jan E. de Boer het voorzitterschap van de
Stichting "De Zijper Molens" overgedragen aan dhr. P.J. Marees uit
Oudesluis. Na bijna 16 jaar waarvan 8 jaar als voorzitter overhandigde hij
de voorzittershamer aan P.J. Marees, die op dit moment ook raadslid is van
de gemeente Zijpe. In het gebied van het voormalige waterschap  Zijpe en
Hazepolder waren vroeger 21 molens actief om het overtollige water uit te
malen. Van de 10 overgebleven molens zijn er 9 in eigendom van de Stichting
en één is eigendom van het Hoogheemraaadschap Hollands Noorder Kwartier.
Alle molens zijn maalvaardig en kunnen bij uitval van gemalen of
wateroverlast assisteren om de waterhuishouding op peil te houden.

Jan E. de Boer